Wie een woning uit de jaren vijftig of zestig koopt, krijgt de elektra van toen erbij. Achter de wandcontactdozen zitten soms nog stoffen isolatie, twee draden zonder aarde of kleuren die niets meer betekenen volgens de huidige regels. Voordat de sloophamer erin gaat, wil je weten wat je in de muren hebt.
De kleuren van toen en nu
In een moderne installatie is de fasedraad bruin, de nul blauw en de aarde groen-geel. Zwart en grijs komen voor als extra fase of schakeldraad. In oudere huizen golden andere afspraken, en daar gaat het vaak mis. Een draad die eruitziet als een nul, kan in een oude installatie de fase zijn. Een overzicht van stroomdraad kleuren oud en nieuw helpt om te begrijpen wat je ziet, maar vertrouw nooit alleen op kleur. Meet altijd met een spanningzoeker.
Tekenen van een verouderde installatie
Je herkent een oude installatie aan een paar dingen. Stopcontacten zonder randaarde in woonkamer en slaapkamers. Schroefzekeringen van porselein in plaats van automaten. Geen aardlekschakelaar, of maar één voor het hele huis. Bedrading met een textiel- of rubberomhulling die bij aanraking verkruimelt.
Ook het aantal groepen zegt veel. Een woning met drie of vier groepen is gebouwd voor een paar lampen en een radio. Een inductiekookplaat, een warmtepomp en een laadpaal voor de auto vragen elk een eigen groep.
Inventariseren voor je begint
Maak voor de verbouwing een overzicht van wat er nu ligt. Welke groep voedt welke ruimte? Waar lopen de leidingen? Zijn er lasdozen in plafonds of muren die je straks wegwerkt? Dat laatste is een veelgemaakte fout: een lasdoos achter nieuw stucwerk is bij een storing onvindbaar.
Een eendraadschema is daarbij het belangrijkste document. Het is een tekening van de installatie waarop elke groep, elke beveiliging en elk eindpunt staat. Een installateur heeft het nodig om de installatie te beoordelen, en een netbeheerder kan erom vragen bij een verzwaring van de aansluiting.
Let bij het slopen ook op wat je niet ziet. Oude leidingen lopen niet altijd recht omhoog of horizontaal, zoals tegenwoordig de regel is. Een vorige eigenaar heeft misschien schuin door een muur geboord om een stopcontact te verplaatsen. Een leidingzoeker kost een paar tientjes en voorkomt dat je met een klopboor door een draad gaat die onder spanning staat. Zet bij twijfel de hele installatie uit tijdens het breekwerk en werk met een bouwlamp op een aparte bouwstroomkast.
Vervangen of aanpassen
Niet elke oude installatie hoeft eruit. Leidingen in goede staat kunnen soms blijven liggen, met nieuwe draad erdoor getrokken. Een nieuwe groepenkast met aardlekschakelaars is vaak de eerste en verstandigste stap. Stoffen bedrading, ontbrekende aarde in natte ruimtes en zelfgemaakte aanpassingen van een vorige bewoner zijn redenen om het grondiger aan te pakken.
Laat een installateur de staat beoordelen voordat de muren dicht gaan. Leidingen vervangen kost tijdens een verbouwing een fractie van wat het kost in een afgewerkt huis.
Het schema op papier
Bewaar het schema bij de meterkast en werk het bij na elke wijziging. Wie zelf een overzicht wil maken of wil weten hoe zo’n tekening eruitziet, vindt op Eendraadschema.eu uitleg en voorbeelden. Voor een volgende eigenaar is een actueel schema net zo waardevol als een bouwtekening.
Dutch 